e-mail: iaekrak@archeo.pan.krakow.pl

 

Zofipole,

gm. Igo³omia

 

Wielokulturowa osada w Zofipolu, stan. 1, usytuowana jest na lewym brzegu wysokiej, lessowej terasy Wis³y, oko³o 28 km na wschód od Krakowa. G³ówne badania archeologiczne prowadzono na tym stanowisku w latach 1946-1949. Ich rezultatem by³o odkrycie 34 pieców garncarskich datowanych na okres rzymski, g³ownie na drug¹ po³owê III w. i pierwsz¹ po³owê IV w. Cztery z odkrytych obiektów zosta³y zachowane w rezerwacie archeologicznym, na stanowisku w Zofipolu, który  znajduje siê w ksi¹¿ce zawieraj¹cej spis muzeów œwiata (Museums of the World, Monachium 1995).

 

W ramach realizowanego projektu grantowego (H. Dobrzañska, halina@archeo.pan.krakow.pl), finansowanego przez Komitet Badañ Naukowych, przyst¹piono do interdyscyplinarnych badañ stanowiska w Zofipolu, obejmuj¹cych prospekcjê geofizyczn¹, prace wykopaliskowe, badania laboratoryjne ceramiki oraz studia archeobotaniczne. Rezultatem zastosowania metody magnetycznej (T. Herbich) by³o odkrycie, w roku 1996, ponad dwudziestu nowych pieców. Dwa z nich wytypowano do badañ wykopaliskowych, które przeprowadzono w roku 1997. Obiekty te, bêd¹ce zespo³em o wspólnej jamie przypiecowej, charakteryzowa³y siê doskona³ym stanem zachowania ich konstrukcji.

 

 

Zofipole. Piec garncarski 56/97 w trakcie eksploracji oraz widok wlotów do pieca 57/97

 

 

 

Zofipole. Piec garncarski 56/97

 

 

 
Wszystkie piece garncarskie, odkryte w Zofipolu, by³y obiektami dwukomorowymi, o pionowym ci¹gu powietrza, zbudowanymi na planie ko³a i niemal ca³kowicie zag³êbionymi w pod³o¿u lessowym. Kana³y ogniowe ³¹czy³y piec piêædziesiêciu jam¹ przypiecow¹. Obiekty zag³êbione w ziemi nadawa³y siê szczególnie dobrze do wypa³u ceramiki siwej, któr¹ masowo produkowano w tej osadzie w póŸnym okresie rzymskim.       

 

Ceramika sto³owa (g³adka)

Ceramika kuchenna (szorstka)

 

Liczba piêædziesiêciu siedmiu pieców garncarskich, odkrytych w Zofipolu, pozwala na okreœlenie tego stanowiska jako najwiêkszego centrum produkcji ceremiki wykonanej na kole, na pó³noc od prowincji rzymskich, na terenach œrodkowej i wschodniej Europy obejmuj¹cych obszary na wschód od Renu a¿ po Dniepr oraz miêdzy Morzem Ba³tyckim a Dunajem.  

Tekst opracowa³a dr Halina Dobrzañska